शहीद उधमसिंग अमर रहे!

जन्म: 26 डिसेंबर 1899 (सुनाम, जिल्हा संगरूर, पंजाब, भारत)

शहीद: 31 जुलै 1940 (पेंटोविले जेल, लंडन, यूकेमध्ये फाशी)

अमर शहीद उधम सिंह यांचा आज जन्मदिन. उधम सिंग हे भारताच्या स्वातंत्र्य चळवळीतील एक अमर सेनानी आहेत. अमृतसरचे जालियनवाला बाग हत्याकांड कोण विसरू शकेल! येथे 13 एप्रिल 1919 रोजी बैसाखीच्या दिवशी इंग्रजांनी नि:शस्त्र लोकांवर गोळीबार केला होता. या गोळीबारात हजारो लोक जखमी आणि शहीद झाले. गोळीबार करण्याचे आदेश ‘जनरल एडवर्ड हॅरी डायर’ नावाच्या इंग्रज अधिकाऱ्याने दिले होते पण त्यामागे पंजाबचे तत्कालीन गव्हर्नर जनरल ‘मायकल ओ’ ड्वायर यांचा हात होता. इंग्रज सरकारला या हत्याकांडातून पंजाबमधील जनतेला घाबरवायचे होते. पंजाबचे तत्कालीन राज्यपाल ‘ओ’ ड्वायर यांनी ‘जनरल डायर’च्या कारवाईचे शेवटपर्यंत समर्थनच केले नाही तर त्याचा बचावही केला. त्यावेळी बागेत उधम सिंह देखील उपस्थित होते. हे रक्तरंजित दृश्य त्यांनी स्वतःच्या डोळ्यांनी पाहिले होते. गोऱ्या सरकारने घडवून आणलेल्या या हत्याकांडामुळे संतप्त झालेल्या उधम सिंग यांनी पंजाबच्या तत्कालीन राज्यपालाला जबाबदार धरून जिवे मारण्याचा निर्णय घेतला. गोळीबारानंतर सुमारे 21 वर्षांनी 13 मार्च 1940 रोजी लंडनमधील एका हॉलमध्ये त्याने ‘मायकल ओ’ ड्वायर यांना गोळ्या घालून ठार केले. ‘ओ’ ड्वायरच्या हत्येनंतर उधमसिंह पळून गेला नाही तर त्याने अटक केली. शहीद भगतसिंग यांच्यावर उधम सिंग यांचा प्रभाव होता आणि ते त्यांना आपला आदर्श मानत होते. खटल्यादरम्यान उधम सिंह म्हणाले, “माझ्या जीवनाचे ध्येय क्रांती आहे. क्रांती जी आपल्या देशाला स्वातंत्र्य मिळवून देऊ शकते. या न्यायालयाच्या माध्यमातून मला माझ्या देशवासियांना हा संदेश द्यायचा आहे की देशबांधवांनो! मी कदाचित नसेन. पण तुम्ही तुमच्या देशासाठी शेवटच्या श्वासापर्यंत लढा आणि ब्रिटीश राजवट संपवून अशी परिस्थिती निर्माण करा की भविष्यात कोणतीही शक्ती आपल्या देशाला गुलाम बनवू शकणार नाही.” यानंतर त्यांनी हिंदुस्थान झिंदाबाद आणि ब्रिटिश साम्राज्यवादाचा नाश व्हावा अशी घोषणाबाजी केली.

देशाच्या स्वातंत्र्यासाठी आणि एकात्मतेसाठी जगणारे आणि प्राण देणारे शहीद उधम सिंह यांना आमचे क्रांतिकारी अभिवादन!